Pawęzów Pawezow szkoła szkola podstawowa Szkoła Podstawowa Pawęzowie sppawezow

Historia szkoły i patron.

         

 

Ważnym ośrodkiem życia dla każdej społeczności również dla Pawęzowa jest Szkoła jako kuźnia mądrości i charakterów. Obecna sześcioklasowa Podstawówka mieści się w nowym budynku oddanym na potrzeby szkolnictwa w 1993 roku.W powstanie tego obiektu zaangażowali się zarówno mieszkańcy, jak i władze samorządowe. Wtedy to po raz pierwszy w historii szkoły uczniowie mogli w swojej wsi ukończyć klasę ósmą. Równocześnie w dalszym ciągu zajęcia szkolne odbywają się w starszym budynku z 1914 r .

Otwórzmy Kronikę Szkolną mówiącą o trudnych początkach szkolnictwa w Pawęzowie: „Do 1904 r. dzieci ze wsi Pawęzów uczęszczały do Szkoły Ludowej w Lisiej Górze, gdzie szkoła powstała już w 1854 r., albo też do szkoły w Krzyżu, gdzie szkoła powstała w 1884 r.  1 - klasowa szkoła ludowa powstała w Pawęzowie w 1904 r. i do 1909 r. stanowiła ona ekspozyturę szkoły ludowej w Lisiej Górze. Do 1914 r. dzieci uczyły się w izbie wynajętej u gospodarza. Dopiero w 1914 r. został ukończony murowany budynek szkolny o dwóch izbach lekcyjnych i mieszkaniem dla nauczyciela.

 


 

stara_szkola_1.jpg

 

 

Do 1918 r. obowiązek szkolny wypełniany był przez dzieci z Pawęzowa w 75%. Istniały także częste i długie przerwy w nauce spowodowane epidemiami, brakiem opału oraz brakiem ciepłej odzieży i butów dla dzieci. Nowy rok szkolny, pierwszy raz w nowym budynku 1914/15 trwał przez wrzesień i październik 1914 r. oraz od 15 maja do końca czerwca 1915 r.” Pomyślny rozwój szkoły w wolnej Polsce funkcjonującej już pod szyldem Szkoły Powszechnej zahamowała okupacja niemiecka. Nauka miała zakres ograniczony. Szkoła funkcjonowała z przerwami a to z racji chorób dzieci, braku opału w zimie i wreszcie z powodu stacjonowania Niemców w szkole w ostatnim roku wojny. Wtedy to uczono w wynajętych izbach. Pawęzów został wyzwolony 18 stycznia 1945 r. Zaraz też przystąpiono do remontu szkoły zniszczonej w 35 % przez kwaterujących w niej żołnierzy niemieckich. Trzeba było na nowo wyposażyć szkołę i uruchomić bibliotekę.

 


stara_szkola_2.jpg

 

Od 1947 roku podniesiono jej status do sześcioklasowej, w 1993 do 2000 ośmioklasowej. Dawni uczniowie z sentymentem wspominają swoich wychowawców, którzy często całe swoje życie związali ze szkołą.

 

 

Dotychczasowi dyrektorzy Szkoły Podstawowej w Pawęzowie:

Roman Witek

Władysław Święch

Halina Małetówna

Jan Gawżyński

Irena Ptaszyk

Alojza Chrzanowska

Wiktoria Boruch-Olszówka

Janina Świątek-Marek

Janina Skoblińska

Teresa Rydzy 

Piotr Kowal

Małgorzata Pietrzak

Uchwałą Rady Gminy z dnia 29 czerwca 2010 roku Szkoła Podstawowa w Pawęzowie otrzymała sztandar oraz nadane imię Batalionu "Barbara" AK.

BATALION „BARBARA”

 

             W ramach akcji „Burza” w Tarnowskiem został zmobilizowany do działań bojowo - dywersyjnych I Batalion 16 p.p. AK „Barbara” pod dowództwem kpt. dypl. Eugeniusza Borowskiego ps. „Leliwa”.

Mobilizacja „Barbary” wyznaczona została na 6 sierpnia 1944 roku w rejonie leśniczówki Podlesie Górne koło Machowej na wschód od Tarnowa, gdzie zameldowało się większość żołnierzy z poszczególnych placówek AK Tarnowskiego Inspektoratu. Inni żołnierze, drużyny i kompanie dołączały do batalionu już w czasie działań bojowych.

 

Skład batalionu stanowiły:

 

 

1 Kompania „Wanda”,

2 Kompania „Grażyna”,

3 Kompania „Regina”,

4 Kompania „Ewa”

5 Kompania „Janina”,

6 Kompania Azerbejdżan „Aza

  

 

W skład  1 kompanii „ Wanda”

 wchodzili mieszkańcy Pawęzowa:

pchor. Justyn Juza ps. „Jabłoński”,

pchor. Tadeusz Kocoł ps. „Kot”,

strz. Emil Ostręga ps. „Bodo”,

st. strz. Tadeusz Małecki ps. „Wróbel”,

strz. Mieczysław Kiełbasa ps. „Kanarek”,

kpr. Stanisław Ostręga ps. „Klucz”,

strz. Stanisław Wałaszek ps. „Bażant”,

strz. Aleks Wójcik ps. „Gawron”,

strz. Marian Bryła ps. „Koło”,

strz. Mieczysław Wałaszek ps. „Kukułka”,

strz. Zygmunt Wałaszek ps.„Waza”,

strz. Władysław Kornaus

            Batalion w okresie trzymiesięcznych działań przeszedł szlak bojowy od Podlesia koło Machowej przez Świniogórę, Księże Podlesie, Dobrocin, Żurową, Ratówki, Rychwałd, Suchą Górę, po Jamną.

25 września 1944 roku na Jamnej batalion stoczył największy, regularny bój z kilkakrotnie większymi siłami hitlerowskimi.

W obronie grzbietu i wzgórza 530 największe straty, bo 3 zabitych i 1 zaginiony poniosła 1 kompania „Wanda”. Zginął mieszkaniec Pawęzowa Mieczysław Kiełbasa ps. „ Kanarek”, zaginął Władysław Kornaus.

15 października 1944 roku w Pleśnej na odprawie „Leliwa” otrzymuje rozkaz całkowitej demobilizacji „Barbary” i zakończenia działań w ramach „Burzy” na Ziemi Tarnowskiej. Ostatecznie nastąpiło to 23 października 1944 roku w Lichwinie.

            Trzymiesięczny szlak bojowy „Barbary” był znaczony licznymi działaniami bojowymi, zasadzkami oraz działalnością dywersyjną, co wiązało skutecznie duże siły niemieckie i było przyczyną dotkliwych strat hitlerowców na tyłach frontu, który od dłuższego czasu zatrzymał się na linii rz. Wisłoki. Stan batalionu na przestrzeni swojej działalności liczył od 500 do 700 ludzi. Działalność partyzantów krzepiła ducha i niosła nadzieję na rychły koniec wojny i wolną Polskę. 52 żołnierzy I Batalionu „Barbara”16pp AK oddało życie - poległo w walce lub zostało zamordowanych przez hitlerowców w więzieniu i obozie zagłady Gross - Rosen. Ofiarę, życia ponieśli również mieszkańcy miejscowości, gdzie kwaterowały oddziały partyzanckie, którzy równie odważnie i z poświęceniem wspierali żołnierzy 16 pp. Armii Krajowej, mając swój niekwestionowany współudział w walce o wolną i niepodległą Polskę.

            Rodziny poległych i pomordowanych, koledzy, lokalne społeczności i harcerze pielęgnują i krzewią pamięć o czynach partyzantów „Barbary” zostały upamiętnione w różny sposób – pomnikami, kwaterami cmentarnymi i tablicami pamiątkowymi.

 

 

Na podstawie książek:

K. Sikora, Walka i pamięć. Szlakiem I Batalionu „ Barbara” 16 pp AK, W-wa 2008

S . Derus, Szli partyzanci. Zarys działalności I Batalionu 16 pp. Armii Krajowej Ziemi Tarnowskiej, kryptonim „Barbara” w 1944 r., Lubaszowa 1996